Xikambelo xa Chi-Square
Xikambelo lexi tolovelekeke xa xivutiso lexi nge “xana tinhlayo leti ta 37 hi leswi vhilwa leri nga tshekiki a ri ta swi humesa?”

χ² = Σ (leswi voniweke − leswi languteriweke)² / leswi languteriweke eka tikhamara hinkwato ta 37. Xi pimanise na ku hangalaka ka chi-square eka tidigiri ta ntshunxeko ta 36 leswaku u kuma ntsengo wa p.
Ku xi hlayela
Nhlayo leyi languteriweke hi khamaraswitirhisiwaKhamaraYin'we ya tikhamara ta 37 leti nga na tinomboro eka rotor. Nakambe: slot, cup.Hlaya hinkwaswo → i n/37. Eka khamara yin'wana na yin'wana, andzisa hi yoxe ku hambana exikarhi ka leswi voniweke na leswi languteriweke, u avela hi leswi languteriweke; hlanganisa swiphemu swa 37. Vhilwa leri nga tshekiki ri nyika mintsengo ya kwalomu ka 36 hi xiringaniso (ku nga tidigiri ta ntshunxekolaborotariTidigiri ta ntshunxekoNhlayo ya mintsengo yo tiyimela eka xitatistiki. Eka xikambelo xa chi-square eka tikhamara ta 37 i 36, hikuva tinhlayo ti fanele ku hlangana ti endla ntsengo hinkwawo.Hlaya hinkwaswo →), hi ku hambuka loku tolovelekeketinhlayoKu hambuka loku tolovelekekeRimitsu ra xikwere ra ku hambana-hambana; mpfhuka lowu tolovelekeke exikarhi ka mbuyelo na ntsengo lowu languteriweke.Hlaya hinkwaswo → ka kwalomu ka 8.5. Ehenhla ka 51.0 i swa nkoka eka mpimo wa 5%; ehenhla ka 58.6 eka 1%. Muxopaxopi wa Ku Tsheka ka Vhilwa u hlayela xitatistiki na ntsengo wa plaborotariNtsengo wa p (p-value)Nkoteko wa ku vona ku hambuka loku nga kulu ku ringana leswi voniweke kumbe ku tlula, loko vhilwa a ri nga tshekanga.Hlaya hinkwaswo → lowu kongomeke hi ku tirhisa fanixini ya gamma leyi nga heleriki leyi lulamisiweke.
Xikombiso lexi tirhiweke
Marhendzeleko ya 1,000. Tikhamara ta makume manharhu na tsevu ti humelela exikarhi ka ka 20 na ka 34; khamara ya 8 yi humelele ka 41. Leswi languteriweke i 27.03. Xiphemu xa khamara ya 8 xi ri xoxe i (41 − 27.03)²/27.03 = 7.2. A hi nge swiphemu swin'wana swa 36 swi hlangana swi va 38 (leswi tolovelekeke). χ² = 45.2 eka df ta 36, p ≈ 0.14. A swi na nkoka: vhilwa leri nga tshekiki ri endla leswi kan'we eka nkombo. Khamara ya 8 i leyi kanakanisaka, a hi nchumu lowu kumekeke, naswona nhlamulo i gidi rin'wana ra marhendzeleko.
Leswi tekiwaka swi ri ntiyiso
Marhendzeleko yo tiyimelatinhlayoMarhendzeleko yo tiyimelaRhendzeleko rin'wana na rin'wana ri na minkoteko leyi fanaka ku nga khathariseki leswi hundzeke. Xisekelo xa xibalo xin'wana na xin'wana eka saiti leyi.Hlaya hinkwaswo →, na tinhlayo leti languteriweke ta 5 kumbe ku tlula hi khamara, leswi vulaka n ≥ 185 leswaku xikambelo xi tirha hambi ku ri switsongo, na ku tlula swinene leswaku xi pfuna. Ku hlanganisa marhendzeleko ya mavhilwa yo hambana ku tlula xiyimiso xo sungula hi moya (u kambela nhlanganelo, ku nga ri vhilwa). Mfungho wa dilara a wu ta xi tlula hi xiviri, naswona a wu ta tlakusa χ² handle ka leswaku khamara yin'wana yi tsakeriwa hi xivumbeko xa vhilwa.
Mfungho wa Dilara wa RouletteMarhendzeleko ya Roulette yo Tiyimela
Pearson na Monte Carlo
Karl Pearson u kandziyise xikambelo hi 1900, naswona xin'wana xa swikombiso swa yena swo sungula a ku ri marhendzeleko ya 26,306 ya roulette lama tsariweke e Monte Carlo, lawa a ma kumeke ma nga ringananga ngopfu lerova ma nga va xitshuketa, kutani a vula leswaku “roulette ya Monte Carlo… a hi ntlangu wa nkateko”. Vatsari va le ndzhaku va kume leswaku vatsari va mahungu lava a va tsala marhendzeleko ya phepha-hungu a va ma endlile yo tala, leswi na swona i dyondzo ya ku tiva laha mahungu ma humaka kona.
Pearson u kandziyisa xikambelo xa chi-square xa ku fambelana, hi marhendzeleko ya Monte Carlo tanihi xikombiso.
Mahungu ya marhendzeleko ma kanakanisiwa; vatsari va langutekisa va endlile tindzandzelelano.
Fisher u veka tidigiri ta ntshunxeko hi ndlela ya xiviri; ntolovelo wa 5% wu sungula ku tirhisiwa.
Vativi va xitatistiki va tirhisa marhendzeleko ya roulette tanihi mahungu ya tibuku eka swikambelo swa ku ringana.
Ndyangu wa García-Pelayo wu tirhisa maendlelo lawa hi mahungu ya xiviri lama tsariweke kutani wu hlula e Madrid.
Tikhasino ti endla xikambelo lexi fanaka eka mavhilwa ya tona tanihi xiphemu xa ku ma hlayisa nkarhi na nkarhi.

Xikambelo xa xiviri: mavhilwa ya otomatiki e Las Vegas
Vatlangi hakanyingi va kanakana leswaku vhilwa ra otomatiki ri hambukisa boloswitirhisiwaBoloBolo leyitsongo leyi hoxiwaka endleleni yi kongoma hi tlhelo leri kanetanaka na rotor. Tibolo ta manguva lawa i ta ivorine kumbe Teflon, 18–21 mm.Hlaya hinkwaswo → eka swibejo leswikulu. Nxopaxopo wa 2017 wu kambele ku kanakana loku eka mavhilwa ya zerovhilwaZeroKhamara yin'we ya rihlaza leyi ku nga riki na xibejo xa mali yo ringana, xa dazini kumbe xa kholomu lexi yi funengetaka; xihlovo xa vuyelo bya khasino. Nakambe: zero yin'we, 0.Hlaya hinkwaswo → mbirhi ya Interblock lama nga riki na dilara e Las Vegas, wu bheja eka xiphemu xa tinomboro ta ntlhanu leti akelaneke, xibejo xa muxaka lowu mupimi wa vhilwa a xi endlaka. Eka marhendzeleko ya 299 xiphemu xi hlurile ka 29 ku pimanisiwa na 39.3 leti languteriweke, ku pfumaleka loku vhilwa leri nga tshekiki ri ku humesaka kwalomu ka 4% wa nkarhi. Chi-square eka tikhamara hinkwato ta 38 a yi ri 45.29 eka tidigiri ta ntshunxeko ta 37: p = 16.5%. Sampulu ya vumbirhi ya marhendzeleko ya 1,204 eka mavhilwa manharhu yi nyike χ² = 34.79, p = 57%, naswona a ku na xiphemu xa vukulu byihi na byihi lebyi ringetiweke lexi a xi ri xa nkoka. Tisampulu hamambirhi swin'we, marhendzeleko ya 1,503, ti nyike χ² = 41.75, p = 27%. Xiboho a ku ri leswaku a ku na vumbhoni bya ku hambukisa. Sampulu yo sungula yi ri yoxe a yi langutisa ku kanakanisa; ya vumbirhi hi yona yi tiyiseke mhaka.
Ku tlula chi-square
Eka khamara yin'we leyi kanakanisaka, xikambelo xa binomial xi na matimba ku tlula. Eka xiphemu lexi kanakanisaka, xikambelo xa z xa xiphemuvhilwaXiphemuXiphemu xa tikhamara leti tshamaka kusuhi eka vhilwa, hi ku hambana na ntlawa eka mepe wa tafula.Hlaya hinkwaswo → eka tluka ra nxopaxopo wa swiphemu. Chi-square i xikambelo xa hinkwaswo: xi ku byela leswaku ku na nchumu lowu nga lulamangiki handle ko vula leswaku i yini. Xi tirhise ku sungula, kutani u languta.
Fomula
Swivutiso
Tinhlayo ta 37 ti fanele ku hlangana ti va n, hikokwalaho ta 36 ntsena hi leti nga cincaka hi ku ntshunxeka.
Vhilwa leri nga na khamara yin'we leyi humelelaka hi 1/25 eka marhendzeleko ya 10,000 a ri ta nyika xiphemu xa khamara xa kwalomu ka 60 xi ri xoxe; χ² ya kwalomu ka 100, p hi ku tirha i zero.
Hi xithekiniki ina, hi 5.4 leti languteriweke hi khamara. A xi nge kumi nchumu handle ka vhilwa leri nga na khamara leyi namarhetiweke yi pfaleka.
Ku hlekisa katsongo

Hlanganisa ku hlamala loku andzisiweke hi kona. Pimanisa na 51.0.
Swihlovo
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Organic Roulette Experiment.”